|
85 milyon
yıldır dünyada oldukları tahmin edilen Caretta-Carettaların
boyları 1,5 metreyi, ağırlıkları 150 kiloyu
bulabiliyor. Bu sevimli hayvanlar, tüm dünya denizlerini dolaşıyorlar.
ODTÜ'nün çalışmaları sırasında
markalanan bir dişinin Meksika Körfezi'nde balıkçı
ağlarına takılarak yaşamını yitirdiği haberi Dalyan'a
kadar geldi.
Bu sevimli
canlılar, genellikle yosun ve balık yiyerek
besleniyorlar. Normalde 2-3 yılda bir yumurta yapıyorlar.
Yumurtlama öncesi, Mart ve Nisan aylarında erkek ve dişiler
topluca Dalyan Deltası'na giriyorlar. Balığın ve diğer besin
kaynaklarının bol olduğu deltada özellikle Alagöl kesimini
seçen Carerttalar, saatler süren sevişmelerle
çiftleşiyorlar.
Bir dişi
kaplumbağa, bir seferde 100-170 arası yumurta bırakıyor. İşin ilginç yanı,
ergin dişiler, oritasyon adı verilen bir içgüdüyle
yumurtalarını sadece kendilerinin dünyaya geldiği kumsala bırakıyorlar.
Bu nedenle
Dalyan'ın İztuzu Kumsalı Caretta Carettaların nesillerini
sürdürebilmeleri açısından çok önemli. Nesilleri tükenme
tehlikesiyle karşı karşıya bulunan bu cana yakın yaratıklar,
aslında Türkiye'nin tüm Akdeniz sahillerinde yumurtluyor.
Ancak, Dalyan dışındaki tüm alanlarda yumurtlayanların
sayısı her geçen yıl azalırken, Dalyan'da artıyor. Dalyan'ın
İzrtuzu kumsalında bir yılda 300 dolayında ocak
(yumurtaların bırakıldığı çukur) belirlendi. Belki de bir
kaç 10 yıl sonra Dünyada görülecek Caretta Carettaların
tamamı Dalyan'da dünyaya gelmiş olacak.
Biraz da yumurtlamalarını anlatalım. Genellikle hava
karardıktan hemen sonra kumsala çıkan ana kaplumbağa, arka ayaklarını
kullanarak genellikle birden fazla çukur açıyor. (Yumurtaların
hangi çukurda olduğunun belli olmaması için, belki de
nem oranını kontrol ederek en uygun yeri seçiyor)
Yumurtlama süresi saatlerce sürüyor ve bu sırada anne
kaplumbağa çok zorlandığı için sürekli gözyaşı döküyor.
Bırakılan
bu yumurtaların pek çok doğal düşmanı var. En önemlileri
tilki, sansar ve çakallardır. Bu hayvanlar, koklayarak
buldukları bu değerli yumurtaları yiyorlar.
Yumurtadan
çıkmayı başarabilen yavruların bazıları
ise denize ulaşamadan yolunu şaşırıp
kuruyarak ölüyor. Denize ulaşabilenlerin
büyük bölümü de yengeçlere, kuşlara ve balıklara yem
oluyor. Uzmanlar, her yüz yumurtadan 1-2'sinin yaşamasının
bu hayvanın neslini sürdürmesine yeteceğini söylüyorlar.
Bu hayvanları soyunun neden tükenme
tehlikesiyle karşı karşıya kaldığını merak
edebilirsiniz. Bunun başlıca nedeni, etini Fransız,
İtalyan ve Uzak Doğu ülkelerinde yaşayanların yemesi.
Her yıl çok sayıda deniz kaplumbağası da balıkçı ağlarına takılarak
yaşamını yitiriyor. Çağımızın en büyük tehlikesi
ise zehirli atıklar ve yumurtladıkları kumsalların
beton yığınları ile onlara kapatılması.
NİL KAPLUMBAĞALARI:
İztuzu Kumsalı'na Caretta Carettaların
dışında Celonia Mydas türü deniz kaplumbağaları da
yumurta bırakıyor. Köyceğiz Gölü ile Dalyan Deltası'nda
12 ay boyunca görülen kaplumbağalar ise Caretta-Carettalarla karıştırılıyor.
Bunların erişkinlerinin boyu da 1 metreye yaklaşıyor.
Ayakları tırnaklı olan bu hayvanlar Nil
Kaplumbağalarıdır.
|
